Home >Documents >MODUL XI 2 Komplit

MODUL XI 2 Komplit

Date post:09-Jul-2015
Category:
View:759 times
Download:11 times
Share this document with a friend
Description:
Modul Basa Jawa SMA kelas XI semester genap
Transcript:

www.setyawara.webnode.com

Purwakaning Atur Awit saking kajurunging manah, kula cumanthaka ndhrk caw caw urun rembag babagan pamarsudining basa, sastra, tuwin aksara Jawa. Modul punika namung kangg ambantu para siswa anggnipun sami sinau basa Jawi, lan sakprangan modul punika kaserat mawi aksara Jawi gagrak Sriwedarn lan gagrak KBJ Malang, wondn tata gelar panulising latin basa Jawi kajumbuhaken kaliyan ejaan basa Jawi aksara Latin wedalan Balai Pustaka Yogyakarta edisi revisi taun 2006. Bok bilih sakmangk pinanggih samukawis ingkang taksih rinaos kirang anjangkepi menggahing materi ingkang gegayutan kaliyan kurikulum ingkang lumampah, awit saking punika panyaruw para winasis lan para pamaos tansah kula antu antu. Ing wasana mugi mugi modul punika wonten ginanipun tumrap para kadang dwija langkung langkung tumrap para siswa. Nuwun. Kepala SMA N 1 Sanden Pangripta

Drs. Ir. H. Joko Kustanta Nip.19660913 199103 1 004

Setya Amrih Prasaja,S.S. Nip. 19810726 201001 1 011

Sinengkalan Candrawarsi Nembah Suci Wiwaraning Jagad

Widyasna Pustaka Modul basa Jawa SMA N 1 Sanden Semester II - XI

|1

www.setyawara.webnode.com

Wulangan angka 1STANDAR KOMPETENSI KOMPETENSI DASAR INDIKATOR : Memahami berbagai wacana lisan sastra dan budaya Jawa dari berbagai sumber. : Membaca, menulis dan membuat sengkalan. : - Menyebutkan jenis dan macam sengkalan - Membaca beberapa contoh sengkalan. - Merangkai sebuah sengkalan.

A. KAWRUH SENGKALAN Punapa ta ingkang winastan sengkalan punika ?, sengkalan punika saking tetembungan sansekerta (

Sak + kala

) aka + kla, aka ateges salah satunggaling taun

ingkang kaginakaken dning bangsa Hindu, wondn Kla tegesipun wekdal utawi ptangan. Tetembungan aka kla, lajeng banjur wah dados sangkalan lan sengkalan. Sengkalan punika saged dipuntegesi, tetembungan ingkang rinengga salebeting ukara lan nggadhahi teges angkaning taun. Wondn pangrakiting sengkalan punika mawi cara walikan tegesipun anggnipun maos mawi sarana dipunwalik

tuladhanipun; Sengkalan angka taun 1983 minangka tetenger adeging SMA N 1 Sanden ; ?t]i[asTiwiwrsiwi.(Tri sti Wiwara Siwi) 3 8 9 1

Widyasna Pustaka Modul basa Jawa SMA N 1 Sanden Semester II - XI

|2

www.setyawara.webnode.com

Tuladha sengkalan punika boten kawaos angka taun 3891 nanging kawaos 1983, kok saged mekaten ?, kawruh sengkalan punika nggadhahi waton mekaten :______3_____ _____8_______ _____9_______ ______1_______

kan

Dasan

Atusan

won

Dados sengkalan Tri sti Wiwara Siwi : 3 8 9 1

Tembung Tri punika nggadhahi watak 3 lan wonten papan kan mila kawaos tiga (3).

Tembung sti punika nggadhahi watak 8 lan wonten papan dasan mila kawaos wolung dasa (80).

Tembung wiwara punika nggadhahi watak 9 lan wonten papan atusan mila kawaos sangangatus (900).

Tembung Siwi punika nggadhahi watak 1 lan wonten papan won mila kawaos swu (1000).

Mila sengkalan nginggil kalawau kawaos angka taun swu sangangatus wolungdasa tiga utawi swu sangangatus wolungpuluh telu. 1. Manut wujudipun sengkalan kaprang dados 2 ( kalih ) ; a. Suryasengkala, sengkalan ingkang kadamel kangg nengeri lumampahing angkaning taun surya. Tuladhanipun ; Sengkalan angka taun minangka tetenger adeging SMA N 1 Sanden, Bantul ; ?t]i[asTiwiwrsiwi. (Tri sti Wiwara Siwi) taun Mashi 1983. t]i [asTi wiwr siwinggadhahi watak nggadhahi watak nggadhahi watak nggadhahi watak 3 8 9 1

Widyasna Pustaka Modul basa Jawa SMA N 1 Sanden Semester II - XI

|3

www.setyawara.webnode.com

b. Candrasengkala, sengkalan ingkang kadamel kangg nengeri lumampahing angkaning taun candra (taun Jawa). Sengkalan angka taun Bintara ; minangka tetenger adeging Kraton Demak

?genimtisinirmJnMi. (Geni Mati Siniram Janmi) taun Jawi 1403. geni mti sirm\ jnMinggadhahi watak nggadhahi watak nggadhahi watak nggadhahi watak 3 0 4 1

2. Manut jinisipun sengkalan kaprang dados 3 ( tiga ) ; a. Sengkalan lamba, sengkalan ingkang kadamel salebeting ukara mawi tetembungan tetembungan ingkang prasaja. Tuladhanipun ; ?butngsiji. (Buta Lima Naga Siji) taun Jawi 1855 Dal Windu Sangara but lim ng sijinggadhahi watak nggadhahi watak nggadhahi watak nggadhahi watak 5 5 8 1 buta tegesipun sampun cetha lima tegesipun sampun cetha naga tegesipun sampun cetha siji tegesipun sampun cetha

b. Sengkalan miring, sengkalan ingkang kadamel salebeting ukara mawi tetembungan ingkang miring saking tetembungan watak sengkalan lamba. Tuladhanipun ; ?t]i[asTiwiwrsiwi. (Tri sti Wiwara Siwi) taun Mashi 1983.

Tembung t]i sami tegesipun kaliyan telu ingkang dipunkajengaken punika angka telu, mila tembung t]i nggadhahi watak 3 (tiga).

Widyasna Pustaka Modul basa Jawa SMA N 1 Sanden Semester II - XI

|4

www.setyawara.webnode.com

Tembung

[asTi

sami

tegesipun

kaliyan

gjh

ingkang

dipunkajengaken punika gajah utawi antebing ati, wondn gjh punika wonten gegayutanipun [asTi mila nggadhahi watak 8 (wolu).

Tembung wiwr tegesipun sampun cetha mila nggadhahi watak 9 awit tembung wiwr punika kajumbuhaken kaliyan lw= utawi gpur mila watak tembung wiwr nggadhahi watak 9 (sanga).

Tembung siwi sami tegesipun kaliyan put] ingkang nggadhahi watak 1 (setunggal).

c. Sengkalan memet, sengkalan ingkang kadamel boten mawi piranti ukara, nanging adatipun awujud sesunggingan (gambar), reca, candhi, gedhong, lan sakpanunggalanipun. Wondn maosipun saged dados sengkalan lamba punapadn miring. Tuladhanipun ; Sengkalan memet ingkang kawaos dados sengkalan miring (Dik Gajah Tinunggangan Jalma) taun Jawi 1785 Wawu Windu Kuntara. fik\ (dik) utawi but (buta) jlM (jalma) utawi [w=o (wong) tinu=gzn\ (tinunggangan) gjh (gajah)

Sengkalan memet nginggil punika boten kawaos Dik Jalma tinunggangan Gajah nanging kawaos Dik Gajah Tinunggangan Jalma, dn saged dipunandharaken kados ing ngandhap punika ;

Widyasna Pustaka Modul basa Jawa SMA N 1 Sanden Semester II - XI

|5

www.setyawara.webnode.com

fik\ (dik) gjh (gajah) tinu=gzn\ (tinunggangan) jlM (jalma)

nggadhahi watak angka 5 nggadhahi watak angka 8 nggadhahi watak angka 7 nggadhahi watak angka 1

Sengkalan memet ingkang kawaos dados sengkalan miring (Surya Catur Wiwaraning Jagad) taun Jawi 1941 he Windu Kuntara.Gegambaraning Surya Gegambaraning Jagad, bumi, buwanaGegambaraning Gapura, Wiwara

Surya Catur Wiwaraning Jagad.

Sengkalan memet ingkang kawaos dados sengkalan lamba (Geni Dadi Sucining Jagad). Taun Jawi 1443 Alip Windu Sancaya, minangka

tetenger yasan kekayon / gunungan wayang.

Saklajengipun punapa ta kagunanipun sengkalan tumrap bebrayan agung Jawi, kagunanipun sengkalan punika antawisipun : a. Minangka sarana kangg nengeri angkaning taun salebeting panyeratanWidyasna Pustaka Modul basa Jawa SMA N 1 Sanden Semester II - XI

|6

www.setyawara.webnode.com

layang utawi serat serat Jawi. ?ni/musN[asQirj. (Nir Musna sthi Raja) Taun Jawi 1800 B Windu

Sancaya, minangka tetenger panyerating serat Ajisaka. b. Minangka sarana kangg nengeri angkaning taun salebeting yasan wewangunan Candhi, Gedhong, Grha (griya). ?ngmulukTinitihavJnM. (Naga Muluk Tinitihan Janma) Taun Jawi

1708 he Windu Adi, minangka tetenger adeging utawi yasan Panggung Sangga Buwana Karaton Kasunanan Surakarta Hadiningrat. ?fWingrstu=gl\. (Dwi Naga Rasa Tunggal) Taun Jawi 1682 Jimakir

Windu Adi, minangka tetenger adeging utawi yasan Karaton Kasultanan Ngayogakarta Hadiningrat. c. Minangka sarana kangg nengeri salah satunggaling kadadosan ingkang wigatos. ?geniffisucinNi=jgf\. (Geni Dadi Sucining Jagad) Taun Jawi 1443

Alip Windu Sancaya, minangka tetenger yasan kekayon / gunungan wayang. d. Minangka sarana kangg panyandraning utawi panjangka kadadosan salebeting warsa. Tuladha : ?ti/tmulukTnPsWiwi. (Tirta Muluk Tanpa Swiwi) Taun Mashi 2004.

Wonten kadadosan Tsunami ing laladan Nangroe Aceh Darussalam. ?[aoy[gKomB|lSuwu=zi=pnF|lu. (Hoyag Kombul Suwunging Pandulu) Taun Mashi 2006. Wonten kadadosan Lindhu ageng ing laladan Bantul lan sakkiwa tengenipun. Menawi badh nyinaoni bab sengkalan kedah mangertosi bab setunggal lan setunggaling watak wataking tembung, ing ngandhap punika sakprangan watak watak tembung ingkang asring kaginakaken salebeting ndamel sengkalan ; 1. Tetembungan ingkang nggadhahi watak 1 (setunggal) kadosta ; Tunggal, Siji, Nyawiji, Gusti, Sujanma, Jalma, Wong, Semdi, Nabi, Rupa, Maha, Iku, Rat, Jagad, Bumi, Bawana, Surya, Candra, Kartika, Urip, Wani, Putra, Tyas, Kalbu, Wardaya.Widyasna Pustaka Modul basa Jawa SMA N 1 Sanden Semester II - XI

|7

www.setyawara.webnode.com

Raja, Ratu, Narpa. Lsp. 2. Tetembungan ingkang nggadhahi watak 2 (kalih) kadosta ; Kalih, Dwi, Asta, Nembah, Nyembah, Ntra, Caksu, Soca, Pandulu, Tingal, Paningal, Kembar, Myat, Swiwi, Peksi, Paksi, Paksa, Sikara, Dresthi, Kanthi, Apasang, Sungu, Talingan, Karna. Lsp. 3. Tetembungan ingkang nggadhahi watak 3 (tiga) kadosta ; Tiga, Tri, Bahni, Geni, Agni, Ujwala, Murub, Urub, Dahana, Payudhan, Yudha, Perang, Kaya, Kadya, Kadi, Bentr, Kawruh, Guna, Wdha, Naut, Teken, Pawaka, Rananggana, Brama. Lsp. 4. Tetembungan ingkang nggadhahi watak 4 (sekawan), kadosta ; Papat, Pat, Catur, Wahana, Warih, Dadya, Kblat, Suci, Wening, Nadi, Toya, Jaladri, Samodra, Tasik, Sindu, Marta, Karta, Masuh, Segara. Lsp. 5. Tetembungan ingkang nggadhahi watak 5 (gangsal), kadosta ; Lima, Gangsal, Panca, Pandawa, Wisik, Gati, Indriya, Parastra, Gaman, Panah, Pusaka, Lungid, Landhep, Guling, Diyu, Dik, Buta, Yaksa, Raseksa, Raseksi, Wil, Galak, Tata, Maruta, Bayu, Samirana, Angin, Marga. Lsp. 6. Tetembungan ingkang nggadhahi watak 6 (nem), kadosta ; Nem, Sad, Rasa, Hartati, Sarkara, Tikta, Obah, Oyag, Kayu, Wreksa, Pra

Embed Size (px)
Recommended